Rozwój mowy i języka ma charakter etapowy. L. Kaczmarek wyróżnił następujące etapy kształtowania się i rozwoju mowy:

  • Okres przygotowawczy (wstępny lub zerowy) . Obejmuje on przedział "wieku" od 3 do 9 miesiąca życia płodowego. W tym czasie u mającego przyjść na świat dziecka wykształcają się narządy mowne i rozpoczyna się ich funkcjonowanie.
  • Okres melodii (0 - 1 roku życia). W tym okresie pojawia się:
    • głużenie - u dzieci zdrowych trwa w 2 - 3 miesiącu życia, a u dzieci    upośledzonych w 4 - 13 miesiącu życia.
    • gaworzenie - u dzieci w normie - w drugim półroczu życia, a u dzieci upośledzonych - w zależności od poziomu rozwoju psychofizycznego, może ono wystąpić nawet między 7 - 6 rokiem życia, to jest wtedy, kiedy ich rozwój umysłowy odpowiada wiekowi inteligencji w przedziale od 4 - 11 miesiąca. 
  • Okres wyrazu (1 -2 rok życia). U dzieci w normie obejmuje drugi rok życia, natomiast u dzieci upośledzonych okres ten przypada na czas 18 miesiąca do 10 roku życia.
  • Okres zdania (sygnału dwuklasowego). U dzieci zdrowych obejmuje trzeci rok życia (tu widać ogromny postęp w rozwoju mowy), a u dzieci upośledzonych okres ten wyraźnie się wydłuża - (4 - 13,5 rok życia). W tym przypadku ważny jest wiek inteligencji, ponieważ wraz jego wzrostem rośnie zdolność wypowiadania coraz to dłuższych  zdań.                  

Etapy w kształtowaniu mowy obrazuje tabela 1.

 

Okresy rozwoju dziecka

Okres kształtowania mowy

Dźwięki

Słownictwo

Forma wypowiedzi

Okres prenatalny

Etap przygotowawczy  0 – 9 miesiąca życia płodowego


Rozwój mózgu oraz narządów mowy ( nadawania

i odbioru)

Okres niemowlęcy

Okres melodi (sygnału apelu)  
0 – 1 roku życia
- głużenie
-  gaworzenie
- echolachia

a e i
m b p d t

 


- krzyk,
 - płacz

Okres ponie-

mowlęcy

Okres wyrazu (sygnału jednoklasowego)
1- 2 rok życia

o u a e y
p b m t d n l k ś ć

 

Wypowiedzenia:
- jednoczłonowe
- wyraz- zdanie
- pseudozdanie

Okres zdania
(sygnału dwuklasowego)
2 –3 rok życia

a o u e y ę ą
p b m w f p b m w f
s z c
t d n i r
ś ź ć
k g x
s z c   ń

800- 1500 wyrazów:
  -rzeczowniki
 -czasowniki
     -przymiotniki
        -liczebniki
        -przyimki
        -spójniki
        -zaimki
  -przysłówki

- wypowiedzenia dwuczłonowe
 - zdanie z podmiotem

i  orzeczeniem
 - zdania: oznajmujące,
  rozkazujące,
  pytające,
  wykrzyknikowe

Okres przed-szkolny

Okres swoistej mowy dziecięcej

(swoistych form językowych)
3 – 7 rok życia

s z c   r
 
 
wymowa opanowana

3500 a nawet 7000 wyrazów

(w zależności od środowiska wychowawczego)

Pełna umiejętność budowania wypowiedzi

i posługiwania się formami, które obowiązują.

 

Okresy rozwoju dziecka

Okres kształtowania mowy

Dźwięki

Słownictwo

Forma wypowiedzi

Okres prenatalny

Etap przygotowawczy  0 – 9 miesiąca życia płodowego


Rozwój mózgu oraz narządów mowy ( nadawania

i odbioru)

Okres niemowlęcy

Okres melodi (sygnału apelu)  
0 – 1 roku życia
- głużenie
-  gaworzenie
- echolachia

a e i
m b p d t

 


- krzyk,
 - płacz

Okres ponie-

mowlęcy

Okres wyrazu (sygnału jednoklasowego)
1- 2 rok życia

o u a e y
p b m t d n l k ś ć

 

Wypowiedzenia:
- jednoczłonowe
- wyraz- zdanie
- pseudozdanie

Okres zdania
(sygnału dwuklasowego)
2 –3 rok życia

a o u e y ę ą
p b m w f p b m w f
s z c
t d n i r
ś ź ć
k g x
s z c   ń

800- 1500 wyrazów:
  -rzeczowniki
 -czasowniki
     -przymiotniki
        -liczebniki
        -przyimki
        -spójniki
        -zaimki
  -przysłówki

- wypowiedzenia dwuczłonowe
 - zdanie z podmiotem

i  orzeczeniem
 - zdania: oznajmujące,
  rozkazujące,
  pytające,
  wykrzyknikowe

Okres przed-szkolny

Okres swoistej mowy dziecięcej

(swoistych form językowych)
3 – 7 rok życia

s z c   r
 
 
wymowa opanowana

3500 a nawet 7000 wyrazów

(w zależności od środowiska wychowawczego)

Pełna umiejętność budowania wypowiedzi

i posługiwania się formami, które obowiązują.